زومیت

ایزوپروپیل الکل (Isopropyl Alcohol) که با نام‌های ایزوپروپانول (Isopropanol) یا IPA نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین الکل‌های صنعتی و یکی از ایزومرهای پروپیل الکل است. این ماده مایعی بی‌رنگ، فرار و قابل اشتعال بوده که بویی شبیه ترکیبی از استون و اتانول دارد و طعم آن تلخ است. به دلیل خواص ضدعفونی‌کننده و ضدباکتری قوی، ایزوپروپیل الکل کاربرد گسترده‌ای در صنایع پزشکی، دارویی، آرایشی، بهداشتی و شیمیایی دارد.

با توجه به اینکه دمای اشتعال ایزوپروپیل الکل حدود ۱۲ درجه سانتی‌گراد است، این ماده در گروه مایعات بسیار آتش‌گیر قرار می‌گیرد؛ بنابراین باید در ظروف کاملاً دربسته، دور از منابع حرارت، جرقه و شعله نگهداری شود.

یکی از رایج‌ترین اشکال مصرف این ماده، ایزوپروپیل الکل ۷۰ درصد است که به‌عنوان ماده مؤثر در تولید الکل طبی، محلول‌های ضدعفونی‌کننده، اسپری‌های ضدعفونی و ژل‌های ضدعفونی‌کننده دست مورد استفاده قرار می‌گیرد. این غلظت به دلیل نفوذ بهتر به دیواره سلولی میکروارگانیسم‌ها، اثربخشی بالاتری نسبت به غلظت‌های بالاتر در ضدعفونی سطوح و پوست دارد.

علاوه بر حوزه پزشکی، ایزوپروپانول در تولید محصولات آرایشی و بهداشتی، فرآورده‌های مراقبت از پوست و مو، داروها، عطرها، ضدیخ، صابون‌ها، انواع شوینده‌ها، پاک‌کننده‌های صنعتی و شیشه‌شوی‌ها نیز کاربرد فراوانی دارد. همچنین این ماده به‌عنوان یک حلال صنعتی برای پاک‌سازی قطعات الکترونیکی، تجهیزات حساس، جوهرها، رزین‌ها و چربی‌ها استفاده می‌شود.

از نظر خواص شیمیایی، ایزوپروپیل الکل قابلیت حل کردن طیف وسیعی از ترکیبات آلی و غیرقطبی را دارد و در موادی مانند الکل‌ها، اترها و کلروفرم محلول است. همچنین در آب با هر نسبتی امتزاج‌پذیر بوده و به‌راحتی با آب مخلوط می‌شود، اما در محلول‌های نمکی حلالیت مناسبی ندارد.

با وجود اینکه ایزوپروپیل الکل نسبت به برخی دیگر از الکل‌های سمی، خطر مرگ‌ومیر کمتری در اثر بلع دارد، اما مصرف خوراکی آن می‌تواند باعث مسمومیت شدید، سرگیجه، افت فشار خون، تهوع، اختلالات عصبی و آسیب به سیستم گوارشی شود. همچنین استنشاق بخارات غلیظ آن ممکن است موجب تحریک چشم، بینی، گلو و دستگاه تنفسی گردد. علاوه بر این، تماس مداوم با برخی پلاستیک‌ها، لاستیک‌ها و پوشش‌های پلیمری می‌تواند باعث تخریب یا کاهش مقاومت آن‌ها شود.